Zwycięstwo:

“451° Fahrenheita”, Ray Bradbury

– nie jestem pewien czy na poziomie tych z lat minionych, ale na pewno intelektualnie, dla mnie najlepsza książka, jaką w minionym roku przeczytałem.

Bardzo dobre:

“Steampunk”, Ann Vandermeer, Jeff Vandermeer (red.)

“Chrystus z karabinem na ramieniu”, Ryszard Kapuściński

“Gringo wśród dzikich plemion”, Wojciech Cejrowski

“Heroes Die”, Matthew W. Stover

“Punktown”, Jeffrey Thomas

“W rajskiej dolinie wśród zielska”, Jacek Hugo-Bader

“Dom burz”, Ian R. MacLeod

“W kraju niewiernych”, Jacek Dukaj

“Magia dla początkujących”, Kelly Link

Dobre tudzież czytalne:

“Z kamerą i strzelbą przez Mato Grosso”, Antonio Halik

“Królikarnia”, Maciej Guzek

“Wielka wojna Tom 1. Za króla, ojczyznę i garść złota”, Anna Brzezińska, Grzegorz Wiśniewski

“Freakonomia. Świat od podszewki”, S. D. Levitt, S. J. Dubner

“Afgańczyk”, Frederick Forsyth

“Męty Końca Śmiechu”, Steven Erikson

“Tajemna historia Moskwy”, Ekaterina Sedia

“The New Weird”, Ann Vandermeer, Jeff Vandermeer (red.)

Trudno powiedzieć:

“Lód”, Jacek Dukaj

Generalnie rok stał pod znakiem fantastyki i reportażu, z lekkim wskazaniem na tą pierwszą. Ważniejsze jednak, że udało mi się uniknąć ewidentnych wpadek i brak było np. takiego zniesmaczenia jak w 2007 po przeczytaniu sensacyji Wołoszańskiego. Ale z drugiej strony, baza do porównań blisko dwa razy mniejsza.

Niestety nie przewiduję radykalnej poprawy w 2009, chociaż zapewne będzie stał pod znakiem Lema, którego kilka książek z serii Agory zamierzam sobie sprawić, żeby zlikwidować kolejne luki.

Zwycięstwo:

“Gottland”, Mariusz Szczygieł

“Rękopis znaleziony w Saragossie”, Jan Potocki

Bardzo dobre:

“Trial of Flowers”, Jay Lake

“Dżuma w Breslau”, Marek Krajewski

“Makdonaldyzacja społeczeństwa”, George Ritzer

“The Etched City” (“Akwaforta”), K. J. Bishop

“Obłęd rotmistrza von Egern”, Szczepan Twardoch

“I jeszcze jedno… Świat według Clarksona 2, Jeremy Clarkson

“Alternatywa według Wilta”, Tom Sharpe

“Dżihad kontra McŚwiat”, Benjamin Barber

“Gangi Ameryki: Współczesne korporacje a demokracja”, Ted Nace

“Rio Anaconda”, Wojciech Cejrowski

“Patron”, Grzegorz Gortat

“Playback”, Raymond Chandler

Dobre tudzież czytalne:

“Myśl Tysiąckrotna”, R. Scott Bakker

“Noce krwi”, James Ellroy

“Ucieczka do Indii”, Krzysztof Mroziewicz

“Koniec z nędzą. Zadanie dla naszego pokolenia”, Jeffrey Sachs

“Fizjonomika”, Jeffrey Ford

“Nowe przygody Mikołajka. Tom 2″, Rene Goscinny, Jean Jacques Sempe

“Wicher śmierci”, Steven Erikson

“Spisek papierowy”, David Liss

“Na szkarłatnych morzach”, Scott Lynch

Rozczarowanie:

“Diamentowy wiek”, Neal Stephenson

“Limes inferior”, Janusz A. Zajdel

“Sieć. Ostatni bastion SS”, Bogusław Wołoszański

“Twierdza szyfrów”, Bogusław Wołoszański

“Operacja Talos”, Bogusław Wołoszański

“Black Man” (“Czarnuch”), Richard Morgan

Porażka roku:

Bogusław Wołoszański, za wszystkie trzy powieści sensacyjne.

Wszystko co nie zmieściło się w żadnej z powyższych “kategorii”, jest do przejrzenia wśród moich opinii o książkach. Zastrzegam też, że to są czysto subiektywne wybory i choć kiedyś walczyłbym z każdym kto twierdzi inaczej, dzisiaj już nie mam siły na takie zabawy

Generalnie można powiedzieć, że stopniowo odchodziłem w tym roku od fantastyki (raptem 13 tytułów), co po części wynikało z tego, że trochę pojawiało się lektur luźno związanych ze studiami, a po części z mizerii na polskim rynku fantastyki. Dlatego sporo tytułów czytałem po angielsku, co niewątpliwie miało również wpływ na tempo, a co za tym idzie ilość ukończonych książek, bo było ich raptem 34. Chyba najmniej odkąd zacząłem swoje wrażenia spisywać. Trochę ze smutkiem stwierdzam, że albo robię się coraz bardziej zrzędliwy, albo rzeczywiście ten rok jakościowo nie był dla mnie najlepszy. A jak u was?

W tej chwili użytkownicy dodali już chyba ponad 10 milionów książek, co siłą rzeczy musi robić wrażenie, ale polskich tytułów wciąż niewiele. Nadal autorom strony nie udało się rozwiązać problemów z wyszukiwarką tytułów i autorów w Bibliotece Narodowej, ale na szczęście, możliwe jest już edytowanie tych pól ręcznie, więc sporą część błędów da się skorygować. Niestety powoduje to jednak sporo problemów i dodatkowej pracy, ale da się jakoś z tym żyć.

Jest też trick, dzięki któremu dodawanie takich problematycznych tytułów jest łatwiejsze. Najlepiej spróbować odnaleźć książkę, którą planujemy dodać wśród już wprowadzonych do bazy i w prosty sposób możemy ją dołączyć do własnej listy. Szkoda tylko, że polskich użytkowników jest na razie niewielu, przez co nie mamy np. własnej wersji językowej (w przeciwieństwie do np. dziesiątków milionów Estończyków).

Tym niemniej, spodobało mi się na tyle, że rozważam wykupienie konta umożliwiającego katalogowanie dowolnej ilości tytułów (bezpłatna wersja pozwala na dodanie maks. 200 książek). No i wciąż liczę, że ktoś wpadnie na podobny pomysł w Polsce, a najbardziej logicznym kandydatem wydaje się Biblionetka, która posiada już przecież mnóstwo zindeksowanych tytułów i bardzo dużą rzeszę użytkowników.

Update: Hmmm… wygląda na to, że przy krótkich wpisach, gadżet z LibraryThing rozwala stronkę. Może się naprawiło.

Nie będę ponownie rozpisywał się o wadach i zaletach poniższych tytułów, lecz podobnie jak rok temu, po prostu je wypiszę w pewnej hierarchii, linkując do odpowiednich wpisów (z wyjątkiem pierwszego).

Rzutem na taśmę, na ubiegłoroczną listę załapało się “Ziele na kraterze”, ale za to w jakim stylu!

Zwycięstwo:

“Ziele na kraterze”, Melchior Wańkowicz

“Fiasko”, Stanisław Lem

Znakomite:

“Korporacja. Patologiczna pogoń za zyskiem i władzą”, Joel Bakan

“Welin”, Hal Duncan

“Kluczyk yale”, Jerzy Janicki

“Szerokiej drogi, Anat”, Irek Grin

“Szkarłatny habit”, Irek Grin

“Festung Brelsau”, Marek Krajewski

“Olimp”, Dan Simmons

“The Lies of Locke Lamora”, Scott Lynch

“Wieki światła, Ian R. Macleod

“Opowieści z Wilżyńskiej Doliny”, Anna Brzezińska

“Kongres futurologiczny”, Stanisław Lem

“Historia twojego życia”, Ted Chiang

“Dzienniki gwiazdowe”, Stanisław Lem

“Stranger Things Happen”, Kelly Link

“Opowieści o pilocie Pirxie”,Stanisław Lem

“Łowcy kości”, Steven Erikson

“Z głowy”, Janusz Głowacki

“Dobre miejsce do umierania”, Wojciech Jagielski

“Śmierć w Breslau”, Marek Krajewski

Porażka roku:

“Lux perpetua”, Andrzej Sapkowski

“Księga Nowego Słońca”, Gene Wolfe

“Karaibska krucjata. La Tumba de los Piratas”, Marcin Mortka

“Zdrowe zwłoki”, Steven Erikson

“Imprimatur”, Rita Monaldi, Francesco Sorti

Wszystko co nie zmieściło się w żadnej z powyższych “kategorii”, jest do przejrzenia wśród moich opinii. Na długie zimowe wieczory w sam raz Ciekawe, że szeroko rozumiana fantastyka stanowi “zaledwie” 60 % listy. Cóż, zmieniają się moje gusty lub po prostu wśród innych gatunków jest więcej dobrych książek.

Wszystkie wybory są oczywiście skrajnie subiektywne, tym niemniej czekam na uwagi. Generalnie mogę chyba napisać, że to był dla mnie dobry rok. A dla was?

Just like everyone else, I am rather suspicious of hype. As soon as I hear something is the best new thing ever I start to wonder what?s wrong with it. Sometimes, as in the case of Jonathan Strange and Mr Norrell, the praise seems warranted. Far more often I want to know how the reviewer was bribed to tell me such lies.

Kwestia pierwsza, napisał to recenzent internetowego zina, który akurat niektórym za recenzje płaci i nie jest to żadną tajemnicą.

Kwestia druga to, pomijając fakt, że o gustach się teoretycznie nie dyskutuje (nawet jeśli to jeden z najbardziej kretyńskich truizmów), to że bombardowany wszechobecną atmosferą posądzeń o przynależność do układu i spisku, naprawdę zastanawiam się, czy faktycznie niektórzy recenzenci, nawet nieświadomie dają się w jakiś sposób skorumpować. I nawet nie chodzi tu o wymierne korzyści finansowe, ale raczej o sam fakt, że poczuwają się w jakimś błędnie pojmowanym obowiązku do pochwalenia książki/płyty/filmu otrzymanej do zrecenzowania, nawet jeśli według jakiś powszechnie ustalonych standardów, to po prostu zwykła nędza. Szybko zrobiłem w pamięci przegląd różnych internetowych stron z recenzjami, które zwykłem odwiedzać i wyszło na to, że wśród zalewu krytyków, jest tylko jedna osoba, której ocenom i gustom ufam. A krańcowym przykładem strzelania sobie w stopę, jest dla mnie praktykowane gdzieniegdzie otwarte dziękowanie wydawcy za udostępnienie egzemplarza produktu do recenzji… I do licha jakoś nie mogę sobie przypomnieć, żeby taki towar w skali 1-10 uzyskał wtedy ocenę niższą niż 7 czy nawet 8. Ja wiem, że mogę mieć specyficzny gust, ale coś musi być ze mną naprawdę nie w porządku, jeśli w dużej części takich przypadków oceny mam prawie odwrotne… Nieżyjący już niestety Tomasz Pacyński, redaktor naczelny sieciowego Fahrenheita, napisał kiedyś, że otrzymując od wydawcy książkę do recenzji, nigdy nie podpisują żadnych zobowiązań do opublikowania pozytywnej recenzji, ale Fahrenheit akurat dzięki swojej renomie może sobie na to pozwolić. Mało tego, jeśli dobrze sobie przypominam, to nadesłane przez wydawców książki mają trafiać później do biblioteki jednego z klubów fantastyki. Tyle, że to chyba jednak raczej wyjątek niż reguła, a powstające coraz to nowe portale tematyczne takiej karty przetargowej nie mają. Czy dziwnym jest w takim razie, że bodaj w usenecie pojawiają się później rzucane “mimochodem” uwagi o tym, że serwisy takie tworzone są tylko po to, żeby od wydawców wyciągnąć darmowe książki czy gry?

Kwestia trzecia, cytat z początku wpisu pochodzi z recenzji książki “The Lies of Locke Lamora”, która rzeczywiście w blogosferze czytelników fantastyki, ma nadspodziewanie dobrą passę. Nie będę wyrokować, czy to przypadek czy nie, a na pewno nie do czasu aż dotrze do mnie zamówiony wczoraj egzemplarz tej książki. Wtedy się przekonam, czy 75 zł poszło w czambuł.

Zresztą sam już nie wiem co o tym myśleć (powiedział M. pociągając z kufla).

Tyle, że to zwykły bajer, bo o wiele bardziej przydatne jest udostępnianie całego tekstu, tak jak robi to Projekt Gutenberg. Trochę mnie dziwi dlaczego Google się nie pokusił o danie dostępu do pełnych treści dramatów, skoro i tak prawa autorskie w tym wypadku nie obowiązują.

Jak dla mnie to pomysł być może ciekawy, ale wykonanie poniżej średniej, bo całość mało przydatna.

jeżeli czytelnik sięga w księgarni na półkę z fantastyką i wybiera pierwszą z brzegu książkę polskiego autora, to szansa, że lektura go rozczaruje, jest mniejsza, niż gdyby sięgnął po pierwszą z brzegu książkę pisarza amerykańskiego.

Khem. Fakt, że nie do końca wiem co dokładnie autor miał na myśli, bo jeżeli jakość książek, to nie do końca będzie to prawda. Jeżeli przyjąć, że prawo Sturgeona faktycznie w przybliżeniu odpowiada rzeczywistości, to pod względem jakości, i u nas, i w Stanach jest tak samo.

Różnica jest taka, że jak Dukaj zauważa:

Tam powstają właśnie książki mające po 700 stron. I to są dopiero powieści! Niepokoi mnie, że u nas nie ma tego mięsa fabularnego, porządnych, epickich powieści, a zamiast tego dominuje proza, która powinna być jedynie przyprawą, wisienką na torcie.

Co prawda Dukaj miał na myśli literaturę głównonurtową, ale da się to odnieść do fantastyki. U nas powstają powieści krótkie, podczas gdy na Zachodzie dominują “cegły”.

Pomijając jakość literatury (chociaż to akurat jest umowne), to polska proza fantastyczna może przemówić do nas lepiej, bo jest swojska. Bardziej przystająca do naszych realiów, z odniesieniami do naszej rzeczywistości, przez co łatwiej jest wyłapać pewne rzeczy. Stąd mniejsze rozczarowanie.

Jakiś czas temu twierdziłem, że Polacy czy Rosjanie piszą lepiej. Dzisiaj nie jestem tego pewien i choć w dyskusjach na różnych anglojęzycznych forach internetowych dalej będę się upierał, że jesteśmy bardziej oryginalni niż Amerykanie czy Anglicy , to w rzeczywistości jest jak jest.

Bo fakty są takie, że jak wskazuje Dukaj:

jakość wydawanych książek spadła, łatwość zaistnienia w druku powoduje, że pojawiają się teksty, które wcześniej ugrzęzłyby w szufladach autorów. To jednak nie powód do rozpaczy, bo dzięki temu odtwarza się zdrowy model rynku – piramida, w której u dołu jest masa tekstów słabych i średnich, a u góry – nieliczne dobre albo wybitne.

Po prostu zaczyna być u nas tak samo jak gdzie indziej.

Najważniejsza chyba z punktu widzenia Polaków jest obsługa języka polskiego, czyli coś czego jeszcze Tim Spalding nie dopracował w LibraryThing.

Co prawda autor twierdzi, że nie jest to system do katalogowania książek, bo faktycznie wielu przydatnych opcji brakuje, jednakże jako jego namiastka sprawdza się całkiem nieźle. No i zawsze może zostać rozbudowany, bo jak to w takich serwisach bywa, autor czeka na sugestie od użytkowników.

Co ciekawe, wydaje mi się że jako pierwszy zacząłem wprowadzać polskich autorów i polskie książki. Aha, sporą wadą wg mnie jest brak integracji pomiędzy językami. Tzn. cały interfejs jest w angielskim, ale dodawanie tytułów nieanglojęzycznych wymaga przełączenia języka, a to powoduje że wprowadzone książki nawet tego samego autora, jednak w różnych językach nie będą u użytkownika widoczne jednocześnie.

Tak czy inaczej, zamierzam dzisiaj kontynuować zabawę, a pewnie i dodam do bloga listę książek automatycznie pobieranych z Reader2.

Zapewne większość internautów słyszała już takie nazwy jak del.icio.us czy flickr.com (chyba dwie najpopularniejsze strony oparte na folksonomii, utożsamiane z Web 2.0). Kilka dni temu znalazłem Library Thing działające dokładnie na tej samej zasadzie. Jedyna różnica polega na tym, że nie kataloguje się zakładek czy też zdjęć, ale książki.

Sam pomysł tworzenia bazy danych o posiadanych książkach w internecie uważam za bardzo fajny i z mojego punktu widzenia prawdopodobnie przydatny. Od dłuższego czasu szukałem jakiegoś prostego w obsłudze programu do katalogowania ale jakoś nic z tego co znalazłem, nie podbiło mojego serca. Koniec końców, wobec braku umiejętności tworzenia baz w Accessie zacząłem spisywać dane o swoich książkach w zwykłym arkuszu Excela, ale właściwym byłoby stwierdznie, że stało się moim zwyczajem “regularnie nieuaktualnianie” danych, bo ostatni raz majstrowałem przy nim chyba z pół roku temu.

Serwis pozwala konkretnemu tytułowi przypisać dowolne tagi, ale i ocenić książkę, a także napisać recenzję. Można stworzyć sobie własną wirtualną półeczkę z okładkami książek (bajer) itd. Jak do tej pory dodano blisko 1,8 mln tytułów, to chyba sporo. Nie znalazłem informacji o liczbie użytkowników, ale za to można doszukać się takich faktów. W chwili obecnej są dwie osoby, które dodały do bazy ponad 8 000 posiadanych tytułów.

O ile sam serwis uważam za całkiem sympatyczny, to odstraszają mnie dwie rzeczy. Po pierwsze, jest nastawiony na użytkowników z krajów anglosaskich. Zwłaszcza że jest w dużej części zintegrowany z Amazonem czy innymi księgarniami internetowymi. Drugi problem, to kwestia opłat. O ile generalnie nie mam oporów przed płaceniem za usługi sieciowe, to uważam że opłata roczna w kwocie 10 dolarów, czy wieczysta w kwocie 25 dolarów, to trochę dużo. Dlaczego mi to przeszkadza? Ano dlatego, że dzięki integracji z księgarniami internetowymi, właściciel strony zarabia na prowizjach od zakupów w nich dokonywanych. Przy przekroczeniu pewnej masy krytycznej wpływy z programów partnerskich powinny IMO wystarczyć na zapewnienie wynagrodzenia właścicielowi serwisu. No niby jest dostępne konto bezpłatne, ale pozwala na dodanie jedynie 200 tytułów, więc umówmy się, że to tyle co nic, bo po założeniu konta tyle pozycji dodaóbym przez weekend.

Niemniej jednak z chęcią powitałbym stworzenie polskiej wersji takiego serwisu.

U nas też znalazłem próby, może nie tyle stworzenia jakiejś konkretnej listy, co raczej wymiany opinii, przybierającej bardziej formę zabawy niż poważnego zestawienia. No, ale takie są prawa forum internetowego.

Dopiero po dłuższym zastanowieniu przychodzi mi na myśl jeden cytat, który w jakiś szczególny sposób zapadł mi w pamięć, co ciekawe jego autor do moich ulubionych pisarzy nie należy, a wręcz mocno mnie irytuje:

Rok 1647 był to dziwny rok, w którym rozmaite znaki na niebie i ziemi zwiastowały jakoweś klęski i nadzwyczajne zdarzenia.

Nie ma w nim nic szczególnego, ale otwiera początek najpopularniejszej “serii” w tym kraju. Jednak najbardziej zapamiętałem go nie po lekturze “Ogniem i mieczem” przed kilkunastoma laty, ale dzięki kapitalnemu głosowi Zbigniewa Zapasiewicza czytającego prolog i epilog w ekranizacji książki.

Osobiście uważam, że pierwsze zdanie jest ważne po to, by wprowadzić płynnie czytelnika w treść tekstu. Przeżywanie męk twórczych tylko po to, by na siłę stworzyć słowa, które za ileśtam lat czytelnicy będą cytować przy dyskusji o najlepszych pierwszych zdaniach, uważam za nieporozumienie. O wiele większe znaczenie mają treść ksiśżki jako całość i poszczególne cytaty, które najczęciej odnaleźć można głebiej w tekście.

Czy ktoś może podrzucić jakieś ważne pierwsze zdania?