“Dobre miejsce do umierania”, Wojciech Jagielski

Kaukaz to dla przeciętnego Europejczyka koniec świata, ale nie dla jednego z naszych najlepszych reporterów, Wojciecha Jagielskiego. Od wielu lat Jagielski koncentruje swoją uwagę na Azji Środkowej, Afryce i właśnie na Kaukazie, przybliżając w ten sposób wiedzę o „dzikim” regionie.

Po lekturze „Dobrego miejsca do umierania” Kaukaz, jeszcze bardziej niż do tej pory, zaczął mi się kojarzyć z taką kontynentalną Nową Gwineą. To kraina, w której żyje kilkanaście, a może i więcej, narodowości, często na przestrzeni zaledwie kilku dolin. Problem Kaukazu polega jednak na tym, że kaukaskie nacje nie są tak jak mieszkańcy Nowej Gwinei izolowani, a wręcz przeciwnie. Skomplikowane zależności historyczne przekładają się na etniczną mozaikę, która w dużej mierze leży u podstaw wszelkich konfliktów zbrojnych toczących ten region.

Na blisko czterystu stronach Jagielski opisuje trzy kraje, ale faktycznie liczba krajów i krainek walczących o niepodległość jest znacznie większa. Azerbejdżan, Armenia, Gruzja, a w nich Abchazja, Adżaria, Południowa Osetia, Górny Karabach, plus parę innych skrawków ziemi, a w każdym z nich naród pragnący wyrwać się na wolność. I do tego tradycja walki i odwieczny opór górali kaukaskich wobec najeźdźców. Nie powinno więc dziwić, że w połączeniu otrzymujemy wybuchowy koktail.

A w środku zdarzeń Wojciech Jagielski, powracający w ten region wielokrotnie w ciągu ostatnich kilkunastu lat. Porównując „Dobre miejsce do umierania” z przeczytaną wcześniej „Modlitwą o deszcz” nie mam wątpliwości, że ta ostatnia sprawiła mi dużo więcej czytelniczych problemów ze względu na swoją „zawiesistość”. Nie mam na myśli niczego negatywnego, ale po prostu trudną do określenia powolność, z jaką przebijałem się przez strony tamtej fascynującej książki. Z kolei lektura „Dobrego miejsca do umierania” była zupełnie inna. Zaskakująco szybka i lekka, mimo przeważającego pesymistycznego obrazu wyłaniającego się z reportażu Jagielskiego.

Kilkanaście lat nieustających konfliktów zbrojnych, powtarzających się rzezi na tle etnicznym, gwałtowny wzrost przestępczości, biedy, ludzkie tragedie. A wszystko, o dziwo, jest skutkiem marzeń o wolności i niepodległości, o prawie do samostanowienia nawet dla najmniejszych narodów. W przeciwieństwie do postsowieckich republik środkowoazjatyckich, na Kaukazie po upadku ZSRR do władzy doszli autentyczni opozycjoniści. O ironio, okazali się jednak wyjątkowo nieudolni i musieli zostać zastąpieni przez byłych sowieckich aparatczyków, którzy zarządzali przed upadkiem komunizmu kaukaskimi republikami.

Nieustanny ciąg katastrof, jakie spadają na mieszkańców tego regionu, nie jest jednak w stanie ich załamać, co Jagielski fascynująco portretuje. Udało mu się poznać wielu zwykłych ludzi, obok tych stojących na samym szczycie „łańcucha pokarmowego”, i za każdym razem okazywało się, że tkwi w nich niesamowita siła wewnętrzna i wola dążenia do normalności, nawet jeśli ta normalność prezentuje się zupełnie inaczej niż w naszym rozumieniu tego pojęcia.

O czym więc jest ten reportaż? O ludziach i ich namiętnościach. O złu wojny, o potrzebie normalności, o władzy, która urzeka nawet uczciwych ludzi. Mnóstwo tu faktów, często zupełnie wręcz surrealistycznych, jak przelicznik liczby wystrzelonych naboi na ofiary śmiertelne, czy równie absurdalnych historii o wielonarodowych pacjentach domu wariatów żyjących normalnie w świecie ogarniętym wojną domową, do czasu ich odkrycia przez wyznawców segregacji etnicznej. Niewiarygodne wrażenie robią wielokrotnie zestawiane ze sobą przez Jagielskiego opinie wypowiadane przez ludzi z dwu strony barykady w szeregu różnych portretowanych przezeń konfliktów. Wszystkie były tak naprawdę takie same, a jedyną różnicę stanowiły nazwy narodowości, które obwiniano o wywoływanie konfliktów. Argumenty, przyczyny, otoczenie za każdym razem okazywały się identyczne. Źle to wróży przyszłości tego regionu, ale i tam widać pierwsze jaskółki zmian. Rewolucja róż, na której zakończył Jagielski poprawione i uzupełnione wydanie książki, jest tego najlepszym przykładem. Mam nadzieję, że będzie on śledził i opisywał ten region dalej, bo staje się godnym następcą Kapuścińskiego.

• Szukaj:

• Kategorie

  • Blog
  • Cytaty
  • Internet
  • Literatura w sieci
  • O książkach w sieci
  • Przeczytane, ocenione
  • Rynek
  • Varia
  • Znalezione w sieci

• Tagi

  Abercrombie audiobooki Bakker Dick ebook esej eseje fantastyka fantasy hard sf historia alternatywna klasyka kryminał Mock Morgan New Weird nowela opowiadania Pacyński piraci reportaż science fiction sensacja spectrum steampunk Takeshi Kovacs trylogia Uczta wyobraźni urban fantasy vandermeer zaległości

• Znajomi czytają

  • Na ostrzu siekiery
  • Stella i Kamil